Doğu Karadeniz Yer adları ve Söz Varlığı

Tarihçi , araştırmacı yazar Osman Coşkun tarafından kaleme alınan “Doğu Karadeniz Yer adları ve Söz Varlığı” isimli eser bölge tarihi açısından şimdiye kadar kaleme alınmış en kapsamlı , en yararlı ve en önemli eseridir bence. Olağanüstü bir emek , araştırma ve sabrın ürünü olan eserde sadece yer adlarıyla ilgili değil bölgenin etnik yapısıyla ilgili ezber bozan , tarihsel ve bilimsel temellere dayanan çok çok önemli tespitler var.

Bölge tarihi ilgili hiçbir eserde bu kadar kabarık bir kaynakça olduğunu görmüş değilim.6850 yer adı ve 13000 sözcüğün irdelendiği eser Etimoloji bilimi açısından da bulunmaz bir şaheser.

Hemşin ve Hopa/Hemşiniyle ilgili bilgiler çok önemli .Yazar Hemşinin tıpkı Rize , Trabzon , Of gibi bir yer adı olduğunu , şimdiye kadar Hemşinle ilgili Ermenilerin ve Türkiye’de ki yandaşlarının bütün iddialarının yalan olduğunu ortaya koyuyor.

Hemşinlilerin en önemli enstrümanı olan tulumun Ermenilerce hiç kullanılmamış olması , Hemşinlilerin göçebe olmaları , Ermenilerin ise hiçbir zaman göçebe olmadığı , “batıl inanç , horon ve horon komutları , türküler , eğlence , mutfak , folklorik kıyafetler , doğum , ölüm ve düğün gibi kültür değerlerinde hiçbir benzerlik olmadığı vurgulanıyor.

Hemşinlilerin dillerinde ki ermenice kelimelerin etkileşimden kaynaklandığı , Ermenicenin kelime zenginliğinin yarısının Türkçe olduğunu anlatan yazar Etimologların dili etnik bir işaret olarakta kabul etmediklerini söylüyor.

Eserde dil ve gramer yapısı , Osmanlı salmanelerinde ki hane sayıları , coğrafi ve tarihsel ve dini yönden konu detaylı ele alınmış. İhtida (hristiyanlıktan müslümanlığa geçiş) olayıyla ilgili tarihsel belgelere dayalı olarak verilen bilgilerde çok önemli.

Pontusça , Rumca ve Yunancayla ilgili de doyurucu ve temeli olan bilgilere yer verilmiş.Yine Lazlaşan Türk boylarıyla , sülalelerin kökenleri ile ilgili çok ilginç detaylar var.

Yer adlarıyla ilgili en şaşırtıcı bilgiyse -oz ekinin eski Türkçe’de , Uygur Türkçesinde ve eski Türk yazıtlarında ve Kıpçak Türkçesinde iki dağ arasında bulunan dere , vadi , dere yatağı , dağ arasında ki geçit manasına geldiği.Askaroz , Pilihoz , Haldoz , Senoz , Sirahoz , Lestanoz vb. sonu -Oz la biten tüm yer adlarının öz Türkçe olduğunu öğreniyoruz.Bu yer adlarının Rumca veya Ermenice zannedilerek değiştirilmesi de ayrı bir trajedi.

Her Karadenizlinin mutlaka okuması gereken , Kütüphanesinde olması gereken çok çok önemli bu eseri ne yapıp edip edinin sevgili dostlar.Üstad Osman Coşkun’a emeği ve bu ölümsüz eseri için , İkizdere Belediye Başkanı değerli abim Hasan Kösoğlu’na da bu esere verdiği destek için sonsuz teşekkürler.

Av.Ateş Hatinoğlu

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.